Kasper: werken werkt helend

Kasper, kan jij jezelf kort voorstellen?

Ik werk al een viertal jaar voor GTB, waarvan ongeveer drie jaar als IPS-coach. In het verleden heb ik echt van alles gedaan: ik ben onderdirecteur geweest van een school, ik heb op een CLB gewerkt, ik heb gewerkt met alcohol- en medicijnverslaafden, maar ik ben ook diepzeeduiker geweest, lasser, apenverzorger in de zoo, groenwerker en havenarbeider. Door dat alles heb ik vandaag een brede kijk op de arbeidsmarkt. Als iemand tegen mij zegt ‘Ik wil in het groen werken’, dan kan ik me dat redelijk goed voorstellen: fysiek werk, lange dagen, de invloed van weersomstandigheden … Als IPS-coach komt die bagage me goed van pas.

Waar staat ‘IPS’ precies voor?

De letters IPS staan voor ‘Individual Placement and Support’, of individuele plaatsing en steun. De methodiek van IPS wordt in heel wat landen toegepast en gaat ervan uit dat tewerkstelling helend kan werken. Dat geloof ik ook echt, meer nog, ik zie het keer op keer bevestigd worden.

Een IPS-coach werkt met mensen die op de mutualiteit staan, bij wie sprake is van een psychische kwetsbaarheid en die een actieve vraag hebben naar betaald werk in het regulier economisch systeem: een gewone job voor een gewoon loon. Behalve met de klant heb ik ook contacten met werkgevers, met de mutualiteit, met adviserende artsen, met terug-naar-werkcoördinatoren en de zorg. Eén keer per week kom ik zelfs in een zorginstelling waar iedereen die dat wil mij mag aanspreken met vragen rond werk.

Binnen de 30 dagen na het eerste gesprek met de klant willen we ons eerste werkgeverscontact hebben, ook al zijn sommige mensen al 10 jaar niet meer op de arbeidsmarkt geweest. We bekijken samen met hoe we hun cv kunnen opstellen, hoe we de loopbaan gaan verwoorden, wat we in eerste instantie wel of niet willen vertellen. De wens van de klant is doorslaggevend: we vertrekken van wat de klant wil, ikzelf treed op als buddy en coach.

Worden er in het cv van de klant soms dingen verzwegen?

Eerst en vooral: liegen is sowieso uit den boze. Maar soms moet je je de vraag stellen of bepaalde zaken vandaag nog relevant zijn. Een voorbeeld:

Ik leerde Marc kennen in een psychiatrie in Antwerpen. Na drie jaar inactiviteit wou hij terug aan de slag. Het liefst wilde hij opnieuw taxichauffeur zijn. Die job had hij vroeger ook gedaan en hij kende het stratenplan van Antwerpen als zijn broekzak. We legden de nodige contacten en enkele dagen later mochten we op sollicitatiegesprek bij een dame van een Antwerps taxibedrijf. Toen zij vroeg waarom Marc al drie jaar op mutualiteit stond, hebben we wèl verteld dat hij een moeilijke tijd achter de rug had, met onder meer prostaatkanker en een echtscheiding, maar hebben we nìet verteld dat Marc tot enkele jaren geleden ook een alcoholprobleem had. Hij was op dat moment al twee en een half jaar nuchter, dus moet je dat dan nog gaan vertellen? In plaats daarvan hebben we bewust gekozen om een zo menselijk mogelijk verhaal te brengen, waarvan geen woord gelogen was, vol relevante informatie die ervoor zorgde dat we begrip vonden bij de werkgever.

Heb je als IPS-collega bij GTB veel contact met je collega’s in dezelfde functie?

Hoewel we ons werk zeer zelfstandig doen, is er wel degelijk veel uitwisseling. Tweewekelijks hebben we een intervisiemoment met de provinciale collega’s (dat zijn er zeven in de provincie Antwerpen), en één keer per maand komen we in Brussel samen met alle Vlaamse IPS-coaches. Daarnaast wordt er ook via Teams veel informatie uitgewisseld. Zo kunnen we van elkaar leren en - niet onbelangrijk - vinden we ook steun bij elkaar, want we werken niet altijd met een gemakkelijk publiek.

Hoeveel klanten heb je als IPS-coach onder je hoede?

Dat zijn er maximaal twintig. Als je daar ver over gaat, kan je de methodiek niet meer optimaal toepassen - omdat je nu eenmaal behoorlijk intensief werkt. Zeker in de beginfase zit je minstens één keer per week met de klant samen. Later neemt die frequentie af, maar een IPS-traject kan nog jaren doorlopen: het duurt zolang als de klant zelf wil.

Hoe ziet de doorsnee werkdag van een IPS-coach eruit?

Ik denk niet dat er voor ons zoiets als een 'doorsnee' werkdag bestaat. Wij kunnen werken in de Werkwinkels van de VDAB, maar we kunnen ook met de klant afspreken om een wandeling te maken, een koffie te gaan drinken of een huisbezoek te doen. Soms gaan we op bezoek bij werkgevers … Als IPS-coach moet je flexibel kunnen zijn. Je moet zelfstandig kunnen werken en zeer sterk inspelen op de wensen van de klant. GTB geeft ons veel vrijheid, maar met die vrijheid komt ook verantwoordelijkheid. Door onze bezoeken aan klanten, werkgevers, zorginstellingen enzovoort zijn we ook vrij veel onderweg; we zijn zeker geen typische ‘bureaumensen’.

Over welke kwaliteiten beschikt een goede IPS-coach nog meer?

Je moet een zekere maturiteit hebben. Je moet bovendien redelijk sterk in je schoenen staan, maar op dat vlak krijg je ook begeleiding, opleiding en ondersteuning van de werkgever. Liefst heb je al een beetje werkervaring, en je zal ook empathie moeten hebben.

Wat voor een IPS-coach erg belangrijk is, is dat je de klant centraal moet kunnen stellen. De klant (m/v/x) stelt een vraag en vervolgens gaan we samen op zoek naar een geschikte job. Uiteraard is dat niet altijd gemakkelijk, want je klant komt met een wensenlijstje: het moet dicht bij huis zijn, ze wil in het weekend thuis kunnen zijn bij de kinderen, ze heeft geen auto en het moet met de fiets, ze wil halftijds werken maar liefst geen sterk repetitief werk … Hoe meer parameters, hoe uitdagender de zoektocht kan worden.

Is er nog een klantenverhaal dat je altijd zal bijblijven?

Jazeker. Sébastien werkte vroeger in de verkoop. Toen hij bij mij kwam, had hij last van een angststoornis, OCD en bipolariteit. Hij wilde ongediertebestrijder worden, maar alleen halftijds. Dat bleek makkelijker gezegd dan gedaan, want zo een deeltijdse functie was nergens te vinden. Gaandeweg vertelde hij me echter over zijn demente oma voor wie hij lang had gezorgd. Zo kwam aan het licht dat hij ook interesse had om in de zorg te werken. Samen stelden we het jobdoelwit bij en na wat zoeken kon Sébastien aan de slag als chauffeur bij een woonzorgcentrum: mensen naar de kapper voeren en dergelijke meer. Naarmate hij daar langer werkte, kreeg hij de kans om op de werkvloer verschillende opleidingen te volgen, betaald door de werkgever: eerst logistiek assistent, dan verzorgende, daarna zorgkundige, en nu zit hij in een ‘project 600’ naar verpleegkundige.

Wat ik sowieso bij veel klanten zie, is dat (opnieuw) gaan werken zin en structuur geeft aan hun leven. Werken gaat over meer dan alleen centen. De bedenkers van IPS hebben gelijk: werken werkt helend.